Тарыхты калыптандырган ачылыштар жылы: 2025-жылы Туркиянын археологиялык жетишкендиктери

20:46, 31 Янв.

Миңдеген жылдар бою цивилизациялардын бешиги болуп келген Анатолия аймагындагы Түркия жерлери адамзаттын жалпы мурасын бүгүнкү күнгө чейин ачып келүүдө. Чыгыштан батышка, түндүктөн түштүккө чейин созулган Түркия аймагы адамзат тарыхын калыптандырган цивилизациялардын изин чагылдырган ачык асман алдындагы музей катары кызмат кылат.

«Мурастан келечекке» (Legacy to the Future) долбоору дал ушул баалуу тарыхый мурастарды даңазалоону, археологиялык иштерди өлкө боюнча кеңейтүүнү жана Түркия археологиясында жаңы, динамикалуу доорду баштоону максат кылат.

Өткөн жылы бул демилгенин алкагында ар кыл доорлорго жана цивилизацияларга таандык көптөгөн табылгалар аныкталды.

Бул ачылыштар адамзат менен айлана-чөйрөнүн өз ара байланышын жаңы көз караштан кароого шарт түзүп, 2025-жылды археологиялык эстеликтердеги зыяратчылар үчүн тажрыйбаны байыткан жана маданий мурастын көрүнүктүүлүгүн арттырган өзгөчө жылга айлантты.

Эми былтыркы жылдагы Түркиянын эң маанилүү археологиялык табылгаларына токтололу.

Неолит дооруна таандык ачылыштар Шанлыурфа аймагындагы неолит доорунун казууларын камтыган Taş Tepeler долбоору 2025-жылы өзүнүн 5 жылдыгын белгилеп, былтыр маанилүү ачылыштарга күбө болду.

Карахан-тепеден үч жаныбар элеси түшүрүлгөн кичинекей идиш табылып, ал азырынча белгилүү болгон эң алгачкы үч өлчөмдүү мифологиялык сүрөт катары бааланууда.

Ошондой эле адам жүзү чегилген Т-түрүндөгү таш мамы табылган.Гөбеклитепеде дубалга орнотулган адам элеси курмандыкка арналган сыйынуу белгиси катары аныкталса, Сайбурч аймагынан оозу тигилген абалдагы каза болгон адамды чагылдырган айкел табылды.

Ал эми Сефертепеден эки адам жүзү түшүрүлгөн рельеф жана эки беттүү мончок табылган. Байыркы Троядагы байлык менен бийликтин символдору Чанаккаладагы Троя шаарында уланып жаткан казуулар учурунда б.

з.ч. болжол менен 2500-жылдарга таандык Эрте Бронза доорунун алтын фибуласы (төөнөгүч) жана сейрек кездешүүчү жадеит ташы табылды.

Социалдык статус менен бийликтин белгиси катары колдонулган бул алтын буюм дүйнө жүзү боюнча белгилүү болгону үч гана нускасынын эң мыкты сакталган үлгүсү болуп, акыркы 100 жылдагы эң маанилүү археологиялык ачылыштардын бири катары бааланууда.

Осмон деңиз тарыхына суу алдынан көз чаптыруу Мугланын Датча районуна жакын жайгашкан Кызлан Осмон кемесинин калдыктарында жүргүзүлгөн суу алдындагы казуулар Осмон империясынын деңиз тарыхын чагылдырган олуттуу табылгаларды алып чыкты.

XVII кылымга таандык Түркиядагы жападан жалгыз белгилүү Осмон кемесинен 30дан ашык мылтык, 50дөн ашык граната, миңдеген ок-дарылар, Осмон дооруна таандык эң ири тамеки чоорлор жыйнагы жана кытай фарфору табылды.

4 500 жылдык идолдор Күтахья аймагындагы Батыш Анатолиянын эң ири Бронза дооруна таандык конуштарынын бири болгон Тавшанлы Хөйүктө археологдор 4 500 жылдык идолдорду табышты.

Мрамордон, сөөктөн жана терракотадан жасалган бул айкелдер очоктун айланасына тизилип коюлган абалда табылып, ошол доордогу диний ишенимдер тууралуу баалуу маалыматтарды берет.

Кара деңиздеги жылмайган Медуза Бартын облусунун Амасра районунда жайгашкан байыркы Амастрис шаарындагы 2 миң жылга жакын тарыхы бар стоа курулушу «Мурастан келечекке» долбоорунун алкагында кылдат калыбына келтирилүүдө.

Реставрация иштеринин жүрүшүндө сейрек кездешүүчү, жылмайган Медуза элеси табылды.

Мифологияда Медуза — жылан чачтуу, курч тиштүү, көз карашы менен адамды ташка айланта турган жин катары белгилүү. Эфестеги Сераписке арналган дагы бир табылга Измирдеги ЮНЕСКОнун тизмесине кирген Эфес шаарынан Египеттин кудайы Серапис түшүрүлгөн рельефи бар терракотадан жасалган түтүн чыгаруучу идиш табылды.

Арткы бетиндеги жазуусунун аркасында бул буюм мурда Терраса үйлөрүнөн табылган ушу сыяктуу эле идиш менен байланыштырылды.

Бул Эфесте бирдей буюмдарды жасаган устакананын болгонун же мындай буюмдардын туруктуу соода жүгүртүүсү бар экенин көрсөтөт.

Караман аймагындагы ыйык нан табылгалары Караман облусундагы байыркы Топрактепе (Эйренеполис) шаарында жүргүзүлгөн казуулар учурунда б.з. VII–VIII кылымдарга таандык беш даана күйүп калган нан табылды.

Адистер Мальта крестинин жана Иса Машаяктын сүрөтү түшүрүлгөн бул нандар алгачкы христиан жөрөлгөлөрүндө колдонулган ыйык нан болушу мүмкүн экенин белгилешет.

Вандагы эң ири сактоо комплекси катары питостор Ван облусунун Ипекйолу районундагы Эрек тоосунун этегинде жайгашкан Кевенли чебесинин урандыларында жүргүзүлгөн археологиялык иштердин жүрүшүндө урарту дооруна таандык, май, дан азыктары жана суусундуктарды сактоо үчүн колдонулган клинопись жазуулары бар 76 даана чоң сактоочу идиш — питос табылды.

Бул табылга Ван аймагында бүгүнкү күнгө чейин аныкталган эң ири сактоо комплекси катары бааланууда.

Рубрика: Главное. Читать весь текст на vesti.kg.

1 ақпанға арналған ауа райы: Оңтүстікте +13, солтүстікте -21 градус аяз болады 1 ақпан күні Қазақстанның басым бөлігінде құбылмалы бұлтты ауа райы сақталады. Кей өңірлерде тұман түсіп, көктайғақ болады, бірақ жауын-шашынсыз күн ...

«Мыс Service» заңды жер теліміне кіре алмай отыр: компания банк пен сот орындаушының әрекетіне шағымданды (ВИДЕО) Ақмола облысында қиыршық тас өндірумен айналысатын «Мыс Service» ЖШС өзіне мемлекет тарапынан заңды түрде берілген жер теліміне кіре алмай отырғанын ...

Un psicólogo refuta la idea de que "el amor se desvanece a los tres años" La longevidad de las relaciones familiares sanas y felices suele medirse con el dicho popular "el amor se desvanece a los tres años". Sin embargo, lo...

Trump pide a Putin que suspenda los ataques contra Ucrania debido al frío invernal El presidente de Estados Unidos, Donald Trump, habló en una reunión de gabinete de la Casa Blanca sobre su conversación con el presidente ruso, Vladi...

Кыш жана жаз мезгилдеринде Антальянын тематикалык парктары 2026-жыл менен бирге Түркиянын туризм борбору Анталья (Antalya) үй-бүлөлүк эс алуу үчүн идеалдуу багыт катары өз ордун бекемдейт. Euromonitor уюмунун...

Дуглас Жуниор: «Қазақ футзалы маған бәрін берді» Қазақстан ұлттық құрамасының және «Қайрат» футзал клубының бұрынғы ойыншысы Дуглас Жуниор халықаралық мансабын аяқтау туралы шешімі, Какао,...

2016-2026: Астана қалай өзгерді? (Фоторепортаж) Астанаға енді келгендер қаланың көрікті жерлерін көріп тамсанып жататын шығар. Ал қалада көптен тұрып келе жатқандар үшін елорда көз алдында өскен ба...

Қару ұстауға талап қатаяды: Сенат қауіпсіздікке қатысты жаңа заңды мақұлдады Тиісті заң жобасын Сенат депутаттары жалпы отырыста қолдады. Құжат күзет қызметі, тұрғын үй төлемдері және құқық қорғау органдарының жұмыс тәртібіне ...

Як обрати якісне мастило для двигуна та трансмісії: експертний гід Правильний вибір моторної чи трансмісійної оливи — не просто технічне питання, а ключ до довговічності та надійної роботи вашого автомобіля. Автомобі...

Электромобиль: что это такое и почему за ним будущее Электрический транспорт давно вышел за рамки эксперимента и стал полноценной частью современного движения. Это транспорт, использующий электрическую ...

3 საკითხი, რაზეც უკრაინა და რუსეთი ვერ თანხმდებიან – “შეთანხმება თითქმის მზადაა, თუმცა…” გასულ ორშაბათს ზელენსკიმ განაცხადა რომ, მოლაპარაკებების შემდეგი რაუნდი, სადაც ამერიკელები და რუსები მიიღებენ მონაწილე...

ბუხრის მღებავი ტუსკი, ავტობუსის მძღოლი მადურო, ჩაის გამყიდველი ინდოეთის პრემიერი და სხვა – რას საქმიანობდნენ მსოფლიოს პირველი პირები პოლიტიკურ კარიერამდე? როგორც აღმოჩნდა, ძალაუფლებისკენ მიმავალი გზა ყველასთვის სხვადასხვაგვარია. პოლიტიკური სისტემების საკვანძო ფიგურებმა კარი...

«Адмиралдың» бас бапкері «Барыспен» өткен матчтағы арандатулар туралы айтты «Адмирал» командасының бас бапкері Олег Браташ КХЛ тұрақты чемпионатындағы «Барысты» 5:2 есебімен жеңген матчтан кейін пікір білдірді, деп хабарлайды...

«САЙРИ САДА». Бо ҷалби меҳмонону сайёҳони хориҷӣ дар Душанбе хатсайри сайёҳии ройгон ташкил карда шуд ДУШАНБЕ, 31.01.2026. /АМИТ «Ховар»/. Имрӯз бо ташаббуси Мақомоти иҷроияи ҳокимияти давлатии шаҳри Душанбе бо ҷалби намоянадагони корпуси дипломатӣ, с...

Мактаби давлатдории муҳтарам Эмомалӣ Раҳмон — намунаи барҷастаи тарбияи ватандӯстии шаҳрвандон ДУШАНБЕ, 31.01.2026 /АМИТ «Ховар»/. Дар асоси Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи тарбияи ватандӯстии шаҳрвандон» тарбияи ватандӯстӣ R...

From Protection to Precision: India’s New FTA Strategy India’s recent free trade agreements (FTAs) reflect a strategic shift from defensive trade policy toward a targeted, growth-driven approach. Rather t...

Europe’s ’India bet’ is finally real, and it is bigger than trade After years of faltering talks, the EU and India have struck a landmark free trade deal that goes far beyond tariffs. In an era of weaponised interde...

ISLOM ISMOILOV: «IKKINCHI BOʻLIMDA YOSHLARGA IMKONIYAT BERDIK» «Нефтчи»-«Aluminij» баҳси якунига етгач жамоамиз бош мураббийи Исломбек Исмоилов мухбиримизга қисқача интервью берди: — Бугун...

ՎԶԵԲ–ը Հայաստանում 2025թ․–ին ներդրել է ռեկորդային 426 մլն եվրո ԵՐԵՎԱՆ, 30 հունվարի․/ԱՌԿԱ/․ 2025թ-ին Վերակառուցման և զարգացման եվրոպական բանկը (ՎԶԵԲ) 426 միլիոն եվրոյի ռեկորդային ներդրումներ կատարեց տնտեսությունու...

Հայաստանի առևտրային բանկերը 2025թ․–ին պետբյուջե են վճարել 162,14 մլրդ դրամ ԵՐԵՎԱՆ, 26 հունվարի․/ԱՌԿԱ/․ Հայաստանի բոլոր 17 գործող առևտրային բանկերը 2025 թվականին ընդգրկվել են 1000 խոշոր հարկ վճարողների ցանկում՝ պետբյուջե վճար...

Бүтін бір отбасы жоғалып кеткен Жангелдин ауылының тыныс-тіршілігі – фото Атырау облысында бүтін бір отбасы жұмбақ жағдайда жоғалып кетті. Кейіннен ерлі-зайыпты Максот Қарабалин мен Нәсіп Өтешқалиеваның сүйегі өздері тұрған...

Қытай АҚШ-тан Венесуэла президенті Мадуро мен оның жұбайын дереу босатуды талап етті ҚХР Сыртқы істер министрлігінің ресми өкілі Мао Нин 6 қаңтарда Вашингтон Венесуэладағы әскери операциясы арқылы халықаралық қатынастардың тұрақтылығы...

İnterneti həqiqətən kim icad edib? - "Google"un gizlətdiyi qaranlıq TARİX Bir çox insan internetin "Google" tərəfindən icad edildiyini və ya şirkətin onun yaranmasında əsas rol oynadığını düşünür. Əslində isə "Google" ilk t...

Tibb universitetləri bağlanacaq? Amerikalı milyarder İlon Maskın son açıqlaması yenidən beynəlxalq gündəmdə geniş müzakirələrə səbəb olub. Belə ki, o bildirib ki, robotlar yaxın gələ...

Президенттик мандатты конституциялык өзгөрүүлөр шартында колдонуу боюнча эксперттик пикир Саясатчы Бакытбек Жумагулов юридикалык аспектилер жана институттук түшүндүрмөлөрдүн мааниси жөнүндөЖамаатта жана эксперттер арасында президенттик ман...

Sağlamlığınız təhlükədədir: Bu məhsullar sizi ölümə aparır Son dövrlərdə qida məhsullarının rənginin dəyişdirilməsi ilə bağlı müxtəlif iddialar gündəmə gəlib. Sosial şəbəkələrdə yayılan videolarda bəzi meyvə ...

Paşinyan niyə “Türkiyə agenti” elan olundu: Ermənistan “Rusiyanın düşmənləri” sirasına yerləşir Kremlə yaxın siyasi dairələrdən verilən açıqlamalar Ermənistanın Rusiya orbitindən çıxma ehtimalının yaratdığı qorxunu ifadə edir… Paşinyan hak...

Five Ancient Underground Mosques in Mangystau Advance Toward UNESCO Recognition The Astana Times provides news and information from Kazakhstan and around the world. ASTANA — Five underground mosques in Kazakhstan’s Mangystau Regi...

Kazakhstan Moves to Strengthen Oversight of Archaeological Work The Astana Times provides news and information from Kazakhstan and around the world. ASTANA – Weak regulation and fragmented oversight have long been...

Егемендік пен аумақтық тұтастық Конституция жобасында өзгермейтін құндылық ретінде бекітіледі Фото: gov.kzКонституциялық реформалар жөніндегі комиссия Қазақстан Республикасының жаңа Ата Заңының жобасын жариялады, деп хабарлайды Ult.kz.Бұл құжа...

Халық Кеңесі – Қазақстан халқының мүддесін білдіретін жоғары консультативтік орган Фото: telegram / Конституциялық СотБір палаталы Парламент үлгісі мен мемлекеттік органдардың жаңартылған жүйесіне арналған ережелер жаңа Конституция ...

EBRD invested record €426 million in Armenia in 2025 YEREVAN, January 29. /ARKA/. The European Bank for Reconstruction and Development (EBRD) invested a record €426 million in the Armenian economy in 20...

Armenia’s commercial banks paid 162.14 billion drams to the state budget in 2025 YEREVAN, January 26. /ARKA/. In 2025, all 17 commercial banks operating in Armenia made it to the list of the top 1,000 taxpayers, contributing a rem...

Gənclərə veriləcək Prezident Mükafatının MƏBLƏĞİ Prezident İlham Əliyev dünın 2026-cı il Gənclər üçün Prezident mükafatlarının verilməsi haqqında Sərəncam imzalayıb. Yeniera.az modern.az-a istinadən...

İctimai nəqliyyatda güzəştlər bu şəxslərə şamil ediləcək - AÇIQLAMA “İctimai nəqliyyatda tarif siyasəti yalnız gediş haqqının məbləği ilə məhdudlaşmamalı, sosial ədalət və istifadə intensivliyi prinsiplərinə əsa...

Ата Заңдағы тіл мәселесі: Жаңа жобадағы заңдық нақтылаулар STEPPENEWS.KZ: Қазақстандағы мемлекеттік реформалар аясында Негізгі Заңның жаңа жобасы көпшілік талқысына ұсынылды. Конституциялық реформа жөніндегі ...

Болашақта қандай мамандықтар жойылады? STEPPENEWS.KZ: Болашақ келді деп айтуға болады, себебі технологиялық өзгерістер біздің еңбек нарығымызды көз ілеспес жылдамдықпен өзгертіп жатыр. Көп...

Қанат Бозымбаев Алматыдағы есептеу аспаптарын шығаратын кәсіпорындарға барды Жұмыс сапарына Алматы қаласының әкімі Дархан Сатыбалды, өнеркәсіп және құрылыс вице-министрі Жәннат Дүбірова, «ТКШ ҚазОрталық» АҚ басқарма төрағасы Н...

Алматыда жаңартудан өткен телекоммуникация және машина жасау колледжі қайта ашылды Қала әкімі Дархан Сатыбалды жұмыс сапары аясында білім беру ұйымына барып, оқу үдерісінің ұйымдастырылуымен танысты. Колледж телекоммуникация және ма...

Himoyadan aniqlikkacha: Hindistonning yangi FTA strategiyasi Hindistonning so‘nggi erkin savdo shartnomalari (FTA) mudofaa savdo siyosatidan maqsadli, o‘sishga yo‘naltirilgan yondashuvga strategik o‘tishni aks ...

Yevropaning "Hindiston garovi" nihoyat haqiqatga aylandi va u savdodan kattaroq Ko‘p yillik muvaffaqiyatsiz muzokaralardan so‘ng, Yevropa Ittifoqi va Hindiston tariflardan ancha uzoq bo‘lgan muhim erkin savdo bitimiga erishdi. Qu...

Ulduz falı: 1 fevral, 2026-cı il Mecra.az günlük bürcləri təqdim edir: Qoç Ətrafdakıları təəccübləndirəcək qeyri-adi addımlar və qərarlar günü olacaq. Əsas məsələ ölçünü qorumaqdır: ...

En Italie un dentiste emprisonné pour avoir arraché 11 dents saines d’une patiente Des dentistes de la ville de Gênes, en Italie, ont été tenus responsables pour avoir retiré de manière excessive, inutile et incorrecte 11 dents d’un...

Trump a-t-il renoncé à une intervention militaire au Groenland par crainte d'une destitution? Une nouvelle vague de tensions déferle sur la politique américaine. Selon des informations citant Reuters, l'administration Trump aurait renoncé à l'...

Б. Момышұлы атындағы әскери мектеп-интернат болашақ офицерлерді дайындайды Өскелең ұрпақты отансүйгіштікке тәрбиелеу – бүгінгі қоғам үшін аса өзекті мәселе. Осы бағытта Әулиеата өңірі алғашқылардың бірі болып ер балаларға ар...

Елде 400-ден астам жаңа дәрі-дәрмек өндіріледі Үкімет Қазақстанда 400-ден астам жаңа дәрі-дәрмек өндіру туралы келісімді мақұлдады. Бұл туралы Үкіметтің баспасөз қызметі хабарлады. Премьер-министр...

Bu 9 Qida Bədəni MƏHV EDİR - Marketlərdən Almayın! “Yaşamaq üçün yemək...” Bəli, həyatın bizdən tələb etdiyi enerjini qazanmaq və bərpa etmək üçün yeməliyik. Amma çox adam bilmir ki, alıb soyuducusuna...

Azərbaycanda toy qaydaları dəyişir — Belə olacaq Son günlər qızılın qiymətinin sürətlə bahalaşması toy və nişan mərasimlərinə hazırlıq görən ailələr üçün ciddi narahatlıq yaradıb. Toyun təməlində da...

Süni intellektin tibbi məsləhəti nə qədər etibarlıdır? "Zəka dueli”nin bu dəfəki qarşılaşması tibb sahəsindədir. Çünki bu gün süni intellektə tibbi diaqnozlar qoyduran, ondan tibbi məsləhətlər alanl...

Bazarda bolluq, süfrədə darlıq Azərbaycanda quş əti bazarı illərdir ki, əsasən toyuq əti ilə assosiasiya olunur. Marketlərdə, bazarlarda, restoran menyularında ən çox rast gəlinən ...

Производитель автобусов «Белес» сообщил о переговорах с госорганами В Кыргызстане состоялась встреча между представителями госструктур и бизнесменом Мирбеком Аскалиевым, который ранее обратился к президенту с просьбой...

Кыргызстанда «Жоопкерчиликтүү бол!» аттуу эркектер үчүн ден соолук айлыгы башталат Кыргызстанда «Жоопкер бол!» аттуу республикалык айлык башталууда, ал 18 жаштан жогору эркектердин инфекциялык эмес ооруларынын тобокелдик факторлорун...